Sosyal kaygı, başkaları tarafından gözlemlenip olumsuz yargılanacağınızı düşündüğünüz durumlarda ortaya çıkar ve günlük hayatı ciddi bir şekilde etkileyebilir.
Sosyal kaygı, kişinin bazı durumlardan kaçınmasına yol açabilir ve bu kaçınma yaşamını olumsuz etkiler. Sosyal durumlardan kaçınma veya sürekli erteleme, kaygıyı sürdüren bir döngü yaratır. Sadece topluluk önünde konuşurken değil; bir yabancıyla göz teması kurmak, iş görüşmesine katılmak, derste sunum yapmak, markette kasiyere soru sormak gibi durumlarda da kendini gösterebilir. Telefon açmak ya da mesaj yanıtlamak (tanıdık veya tanımadık) ya da insanların önünde yemek yemek gibi durumlar da kişide güçlü bir gerginlik yaratabilir.
Belirtileri Nelerdir?
• Ses titremesi, kısıklığı
• Yüz kızarması
• Ellerde terleme
• Nefes darlığı, kalp çarpıntısı
• Ağız kuruluğu, mide bulantısı
• Utanma, çekingenlik, başkalarının gözünde küçük düşme korkusu
• Sosyal durumları erteleme veya kaçınma
• Daha sık özür dileme
Dikkatiniz Kendinizde
Kaygılı kişiler, kendi sosyal performanslarına dair endişeleri nedeniyle tüm dikkatlerini kendilerine yöneltir. Performansları sırasında hem kendilerini gözlemler hem de fiziksel belirtileri fark eder ve olumsuz algılarlar. Olumsuz durumların zihinsel görüntüleri, çevrede olup bitene dikkat etmemelerine neden olur. Bu durum da pasif veya aktif kaçınma davranışlarını tetikler; örneğin ortamda sessiz kalmak veya ortamı terk etmek gibi kaygıyı geçici olarak azaltırlar ve kısa süreli bir rahatlama sağlarlar ancak kaygının uzun vadede sürdürülmesine yol açarlar.
Sosyal kaygı çoğunlukla ergenlik dönemi ile ortaya çıkar, ancak çocuklukta da görülebilir. Ne kadar erken fark edilirse, müdahale ve destekle günlük yaşamda yarattığı güçlükler de o kadar azaltılabilir.
Sosyal kaygı normal bir duygudur ve tamamen ortadan kaldırmak mümkün değildir. Terapideki amaç, kaygı duyulacak durumları ve kaygı düzeyini çoğu insanın deneyimlediği seviyelere çekmektir.
Öneriler
• Küçük sosyal adımlarla güveninizi arttırın.
• Hayatınızdaki öncelikleri belirleyin.
• Günlük deneyimlerinizi not ederek/günlük tutarak ilerlemenizi takip edin.
• Belirtiler tekrarlıyorsa veya günlük yaşamınızı olumsuz etkiliyorsa mutlaka profesyonel destek alın.
