Günümüzde Keçiborlu sınırlarında yer alan YAĞIBASAN adlı bir mevkii eski bir karye (köy) yeri vardır. Budur gölüyle o zamanki için sıfır noktada ve sınır hattında olan bu yerin adı tarihe damga vuran NİZAMEDDİN YAĞIBASAN’IN oğullarının adından gelen Danişmetlilerin adıdır.
1064 Yılında Sultan Alparslan’ın emirleri arasında olan Danişment Gâzi Malazgirt fethinde büyük yararlılık göstermiştir. Fetihten sonrası Sivas kendisine yarlık yani kılıç hakkı olarak verilince civardaki Amasya, Tokat, Kayseri, Elbistan ve Çorumu ele geçirip burada bir beylik kurmuştur. Danişment Gâzi ölünce yerine oğlu Gümüştegin geçti.
1.2. ve 3. Haçlı seferlerinde lara karşı Selçuklu Sultanı 1.Kılıçarslan’ın yanında önemli bir güç oldular.
İlerleyen gelişmelerde siyasi sebeplerden dolayı Danişmentli Gümüştegin ile 1.Kılıçarslan’ın arası açıldı. 1103 yılında Kılıçarslan Gümüştegin üzerine sefer düzenledi ve Gümüştegin’in ordusunu bozguna uğrattı. 1 sene sonrada Gümüştegin, 1107 dede Kılıçarslan öldü. Danişmentlilerin başına Emir Melik Gâzi geçerken, damadı 1.Mesut Selçuklu sultanı olur.
Emir Melik Gâzi ölünce yerine oğlu Muhammed geçer. Emir Melik Gâzi’nin Yağıbasan, Yağan ve Aynüddevle adında 3 oğlu daha vardır. Kardeşler arasında taht kavgası çıkar. Melik Muhammed’in ölümünden sonra Nizameddin Yağıbasan Danişmentlilerin Sivas hâkimi oldu.
1.Mesut ölünce yerine oğlu 2.Kılıçarslan geçti. Yağıbasan Kayseri’yi Selçuklulardan almak üzere harekete geçince 2.Kılıçarslan da karşı hamleyle yürüdü. Ulemânın Müslüman kanı dökülmesine şiddetle karşı çıkılması üzerine seferler durdu.
Yağıbasan bir müddet sonra Elbistan’a girince yine karşı karşıya geldiler. Yine ulemanın Müslüman kanı dökülmesin diye uğraşları neticesinde antlaşma yapıldı. Yağıbasan Kılıçarslan’a nikahlanan, Erzurum ;Beyi İzzeddin Saltuk’un kızını yolda çeyizleriyle ele geçirip yeğeniyle evlendirdi. Yağıbasan 11164 yılında öldü.
Yağıbasan’ın Cemâleddin Gazi, Muzafferüddin Mahmud, Zahîrüddin İli, Bedreddin Yûsuf adında 4 çocuğu vardı. ;Bunlardan Cemâleddin dışında hepsi Selçuklu hizmetine girerek Selçuklu sınır boylarında Uç Beyliği yaptılar.
Netice itibariyle 1178 yılında 2.Kılıçarslan Danişmentli hâkimiyetine son verdi.
Danişmentlilerin siyasi hakimiyetine son veren Kılıçarslan Nizamaeddin Yağıbasan’ın ıoğullarına gâza imkânı vermiş ve batıda uç beyliği vermiştir.
Kılıçarslan 1192 yılında ölmüştür. Kılıçarslan’dan sonra 1192’den 1196’ya kadar oğlu 1.Gıyaseddin Keyhüsrev tahtta kalır. Ağabeyi Süleyman Şah Gıyaseddinden tahtı alır ve 1204 yılında Süleyman Şah ölünce yerine oğlu 3.Kılıçarslan geçer. 9 aylık sürede gurbette olan Gıyaseddin Keyhüsrev’i uç beyliği yapan Yağıbasan’ın oğulları (Yağbasan Beyleri) Ertokuş Gazi’yi de yanına alarak tekrar tahta davet eder askerleriyle Uluborlu’da ordu oluşturmasında ön ayak olurlar.
İşte o uç beyliği yaptıkları yer Bugünkü havalimanı karşısında olan Yağıbasan adıyla adlandırılan bölgedir. Yani bu bölge 1204 yılında Selçuklu’nun sınırıdır. Yağıbasan’dan geriye doğru Fari, Kılıç, Senir, Keçiborlu Selçuklu toprağı iken, karşısındaki Baladız, Fandas, Geresin dönemdeki Roma topraklarıdır.
Nizameddin Yağıbasan’ın oğullarının yaşadığı ve onların mâiyeti ve yiğitleriyle yaşadığı topraklar Yağıbasan adıyla anılmış sonrası da arşiv kayıtlarında karye olarak varlığını sürdürmüştür.
Yâni bu bölge adını Nizameddin Yağıbasan’dan almış dönemin sınır hattıdır.
Yağıbasan oğulları Gıyâseddin Keyhusrev’in ikinci defa tahta geçmesi için uğraştıkları için sultan tarafından ödüllendirilmiş tahta geçer geçmez Aksaray valiliği, pervânelik gibi önemli görevlerle ödüllendirilmişlerdir.
Yani bugünkü Keçiborlu, Kılıç, Güneykent, Senir gibi bölgelerde Danişmentli Türkmenlerinden Yağıbasanoğullarının torunları olduğunu unutmamak gerekir.
Dânişmendliler Afyonkarahisar, Sandıklı ve Keçiborlu’da mecburi iskâna tâbi tutulan Danişment yörükleri var bu topluluk 15.Yüzyılda yerleşen Danişmentliler olup yazımıza konu olan ilk uç beyliği yapan Danişmentlilerdir.