Günümüzde Eğirdir ilçemize bağlı olan Bağıllı Köyü adını eski adının değişime uğramasıyla almıştır. Köyün tarihi şuan için en eski tapu tahrir defteri olan 30 numaralı defterde yer almakta olup adı “KİÇİBAĞLU” olarak geçmektedir.
“Kiçi” kelimesi “küçük” demektir. “Bağlu” kelimesi ise “bağlık” anlamındadır. Yani köy “Küçük Bağlık” anlamını taşır. Adından da anlaşıldığı üzere bir boy köyü değildir. Yani ilk Türkmenlerin kurduğu aşiretlerin yerleştiği bir köy olsaydı boy adı taşırdı. Köyün en eski kaydının bulunduğu defter 1478 yılına ait olup daha öncesine dair bir kayıt bulunmamaktadır.
Şayet bir coğrafyanın adı “Küçük” “Kiçi” olarak başlıyorsa mutlaka o coğrafyanın yakınında “Ulu” “Uluğ” yani büyük anlamında bu sıfatla başka bir coğrafyanın varlığını bilmemiz gerekli.
Örneğin günümüzdeki Uluborlu’nun eski adı “Borgulu - Borlu” dur. Keçiborlu’nun da eski adı “Kiçiborlu”dur. Yani Küçük Borlu’dur. Büyük anlamında da “Uluborlu” denmiştir. Borlu’nun büyüğüne Uluborlu, küçüğüne de Kiçiborlu denmiştir.
Başka bir örnekte Hacılar aşiret olarak ikiye bölündüğünde Büyük Hacılar ve Küçük Hacılar olarak kayıtlarda görünür. Bazı kayıtlarda Hacılar-ı Kebir, Hacılar-ı Sagir olarak geçmektedir.
Bugünkü Bağıllı köyünün adı Osmanlı’nın her kaydında “Kiçi” yani “küçük” olarak geçiyor. Buradan anlamalıyız ki onun yakınında da büyük anlamında “Ulu Bağlu” adında bir yer daha olmalı.
Bugün bu köyün kemerin başı ile Akpınar arasındaki mevkinin güneyinde hâlen köylülerin de Ulubağlu – Ulubağıllı olarak adlandırdıkları yer Ulu Bağlu yani Büyük Bağlu köyünün olduğu yerdir.
Günümüzde sadece yeri ve mezarlığı belli olan Ulu Bağlu köyü 2.Bayezit dönemi 1481 sonrası yılı kayıtlarında mezra olarak kaydedilmiş. Yani köyde insan yok ama toprakları var terkedilmiş bir yerdir.
Bu köyün dağılmasıyla birlikte arazileri Kiçi Bağlı’ya yani günümüzdeki Bağıllı köyüne kalmıştır. Halen o bölgede Yörük Mezarlığı adlandırılan mezarlık asıl Ulu Bağlu köyünün mezarlığıdır.
Devlet arşivlerinde 994 nolu arşiv defterinde Sorgun köyünden sonra gelen Karye-i Ulubağlu sayfasında şöyle bir bir açıklama metni mevcut.
“Yüz yirmişer dönüm, beş çiftlik, bir mukarrer olundi. Kiçibağlu sipahisiyle münazaadan sonra, deftere sebt olundi. Taşradan eligör deyü defteri köhne mugarrer mugayyeddür.”
Belgedeki bu metin şunu diyor, Ulubağlu tımarı yani geliri Bali adında bir askere verilmiş yaşayan kişi yok ancak yüzyirmişer dönüm, beş çiftlikten oluşan bir arazisi mevcut. Ulubağlu tımarını alan asker ile Kiçibağlu tımarını alan asker tartışmışlar. Yani sınır tartışması yapmışlar. Bu arazi benim, öteki hayır benim sınırımda anlamında. Yani Ulubağlu’nun Kiçibağlu’nun yanında sınırında olduğunu buradan anlıyoruz.
Ulubağlu 122 nolu 1522 tarihli arşiv defterinde mezra olarak kayıtlıdır ve bu tarihten sonra kaydına rastlanmaz.
Bu tarihten sonra köy kalkmış artık bu arazilerin en yakını ve tarla sınırı olan Bağıllı Köyü’ne kalmıştır. Yaşayan insanların da Kiçibağlı yani Bağıllı köyüne gittiğini düşünebiliriz ki Bağıllı Köyü öteden beri bölgede nüfuslu bir köydü.
Ayrıca bugün Bağıllı sınırlarında olan “Beyyeri” olarak adlandırılan bir mevki vardır. Bu alan Pazarköy ile aslında bir nevi sınırdır. Bu bölge Anamas Nahiyesi’ne kayıtlı olan bugün kayıp olan, kayıtlarda olmayan eski Bey Köy’ün olduğu yerdir.
Bey Köy, defterlerde Baklan Köyü ile yan yana yazılmış. Defterler genelde sırayla komşu köyleri yan yana yazıyor.
Baklan ile Bey Köy’ün komşuluğunu yine 1502 yılı öncesinde Baklan’da yaşayan hane olarak “Mevlana Hatib Bali der Karye-i Bey” ibaresi anlatıyordu. Yani Baklan’da yaşayan bir ismin yine Bey Köy’de de hanesi var olarak yazılmış. Bu bilgi Bey Köy ile Baklan’ın komşu olduğunu anlamını taşır. Yine Baklanlıların Beyyeri denen bölgede ve ilerisinde Karaköy denilen mezralık alana kadar arazileri var ve çoğunu satmışlar.
Halbuki bu araziler bugün Baklan’a çok uzak. Daha yakın olan Pazarköy olmasına karşın Baklanlıların bu alanda arazilerinin olması çok ilginçti. Oysa ki bu alan Bey Köy idi ve Bey Köy muhtemelen hastalıktan kırıldı Baklan’a göçtü. Dolayısıyla arazileri Baklanlılardaydı.
Harf inkılabından sonra Latin alfabesi dilde telaffuzda da bazı kelimelerin değişmesine sebebiyet vermiştir. Bu değişimlere örnek olarak Bağlu adı Bağıllı olarak adlandırılmıştır.
1840 nüfus defterine göre köyde 19 hane var olup yaşayan kişiler şu şekildedir:
1840 YILINDA KİÇİBAĞLU HANELERİ
Hane 1- 1 Muhtar-ı evvel ak sakallı Tahtacı Mehmed veled-i Ömer Yaş 66
2 Oğlu kara sakallı tahtacı Ömer Yaş 40 – 3 Merkum Ömerin oğlu Ali Yaş 8
4 Diğer oğlu Osman Yaş 6 - 5 Diğer oğlu Hüseyin Yaş 4
Hane 2- 6 Muhtar-ı sani köse sakallı tahtacı Ali veled-i İsmail Yaş 40
7 Oğlu Hasan Yaş 9 – 8 Diğer oğlu İsmail Yaş 6 – 9 Diğer oğlu Osman Yaş 4
Hane3-10 Ak sakallı Halil oğlu tahtacı Hüseyin veled-i Halil Yaş 60 – 11 Oğlu Ali Yaş 13
12 Diğer oğlu Ömer Yaş 9
Hane 4 -13 Ak sakallı Kara Bekir oğlu Tahtacı Mehmed veled-i Ebubekir Yaş 60
Hane 5- 14(redif) Kara sakallı Durali oğlu tahtacı Ali veled-i Ali Yaş 35
15 Karındaşı kara sakallı tahtacı Mustafa veled-i Ali Yaş 45
16 Merkum Alinin oğlu Ahmed Yaş 2
Hane 6 – 17 Kara sakallı Durali oğlu çiftci Süleyman veled-i Ali Yaş 40
18 Oğlu Ali Yaş 6 – 19 Diğer oğlu Süleyman Yaş 3
Hane 7-20 Köse sakallı İmam oğlu çiftci Mustafa veled-i Ali Yaş 29
Hane 8-21 Kır sakallı Ak Hasan oğlu rencber Halil veled-i Hasan Yaş 55
22 Oğlu kara bıyıklı rencber Ali Yaş 25 – 23 Diğer oğlu şabb-ı emred rencber Mehmed Yaş 15
Hane 9-24 Kara sakallı Kel Hüseyin oğlu rencber Mestan veled-i Hüseyin Yaş 35
Hane 10-25 Köse sakallı Mercan oğlu rencber Ali veled-i Mustafa Yaş 35
Hane 11-26 Kara sakallı Kara Halil oğlu tahtacı Halil veled-i Halil Yaş 50-27Oğlu Hasan Yaş 8
Hane 12-28 Sarı sakallı Ak oğlu rencber Osman veled-i Mustafa Yaş 30-29 Oğlu İbrahim Yaş 1
Hane 13-30 Kara bıyıklı Koca Musa oğlu tahtacı Mehmed veled-i Süleyman Yaş 24
31 Karındaşı Musa Yaş 9
Hane 14-32 Ak sakallı Ahmed oğlu rencber Mustafa veled-i Ahmed Yaş 60
Hane 15-33 Köse sakallı rencber Barak İsmail veled-i İsmail Yaş 3
Hane 16-34 Köse sakallı Mercan oğlu çiftci Bekir veled-i Mustafa Yaş 30-35 Oğlu Ahmed Yaş 1
Hane 17-36 Kır sakallı İmam Hasan Efendi veled-i Hüseyin Yaş 60-37 Oğlu Mustafa Yaş 10
Hane 18-38 Köse sakallı İsmail oğlu rencber Ahmed veled-i İsmail Yaş 30
39 Oğlu Mustafa Yaş 1
Hane 19-40 Köse sakallı Hamamcı oğlu Ali Yaş 3-41 Oğlu Mehmed Ali Yaş 3-42 Diğer oğlu Mustafa Yaş 1
Bağıllı Köyü, Kiçibağlu adıyla;
1481-1502 arası 15 hane 2 mücerred.
1522’de 28 kişi – 22 hanedir.
1568’de 46 neferan - 35 hanedir.
Yine 994 nolu defterde Karye-i Kiçibağlu tabi-i Anamus
9 hane olarak yazmaktadır. Yani 9 hane Yörük hanesi Bağıllı sınırlarında konaklamaktaydı. Bu defter tarihi 1481-1502 tarihleri arası olduğu düşünüldüğünde önemli bir ayrıntı vermektedir. Bağıllı sınırlarında bu Yörük hanelerinin konaklaması aslında akrabalarının yanında olmalarından dolayı tercihleri olmalıdır. Yani Bağıllı’ya daha önce yerleşmiş bir Yörük aşireti olmalıdır. Boy adı taşımayan bu köyün kökeni Yörüklerdir. Devlet arşivlerindeki yer alan belgelere göre köyün kuruluş tarihi şuan itibariyle en erken 550 senedir.
Bekir MANAV 7.11.2025
Bilgiler Eğirdir Anamas Köy Tarihleri kitabımda 2021 yılında tarafımdan yayınlanmıştır.
